Home / Tài liệu ôn thi / Tài liệu môn văn học / Phương pháp đọc hiểu thơ Đường Luật

Phương pháp đọc hiểu thơ Đường Luật

Thơ Đường luật thường được làm theo một quy luật rất chặt chẽ: Có niêm, có luật, có đối rất chỉnh… Những bài thơ như "Thu vịnh" của Nguyễn Khuyến, "Thu hứng" của Đỗ Phủ, "Thương vợ" của Trần Tế Xương… giọng đọc phù hợp nhất ở đây là sự vừa độ, đều đặn, đặc biệt phải tạo được chỗ ngừng nghỉ cuối mỗi dòng thơ tương đương nhau về mặt thời gian.


1. Bài Mời Trầu của Hồ Xuân Hương

 Nhưng bài "Mời trầu" của Hồ Xuân Hương lại khác. Khi dạy bài này tôi thấy đa số học sinh đọc với nhịp 4/3 và ngừng nhịp rất dài sau mỗi dòng thơ. Theo tôi khi đọc bài thơ này cần đọc nhanh qua dòng thơ 1, 3 và ngừng nghỉ lâu hơn ở dòng 2, 4. Câu 2 nhịp đã có biến đổi , không còn nhịp 4/3 thông thường mà là nhịp 1/3/3:
      Mời trầu
    Quả cau nho nhỏ / miếng trầu hôi /
    Này / của Xuân Hương / mới quệt rồi //
    Có phải duyên nhau / thì thắm lại /
    Đừng xanh như lá / bạc như vôi //
       (Hồ Xuân Hương)
Học sinh cần có phương pháp đọc hiểu thơ phù hợp
 Xuân Hương được xem như là một "hiện tượng" trong làng thơ Trung đại Việt Nam. Đây là một hồn thơ luôn phá cách: phá cách trong ý tưởng và phá cách trong lối thể hiện. Cá tính mà người phụ nữ muốn khẳng định một phần được thể hiện ở nhịp thơ ngắn, mạnh và quả quyết: "Này". Nếu đọc ngắt nhịp 4/3 sẽ không thấy được điều ấy. Mặt khác chính xu thế cắt dòng như được "duỗi" ra ấy là để dung hoà giữa cái nhỏ mọn và thách thức, bình dị mà lớn lao trong tính cách Xuân Hương.

2. Bài Tự Tình

 Tương tự ở bài "Tự tình" (bài II)  của nữ sĩ Xuân Hương cũng cần lưu ý cách ngắt nhịp ở câu thơ thứ 2, thứ 3, thứ 4:
     Tự tình
     (Bài II)
   Đêm khuya văng vẳng / trống canh dồn /
   Trơ / cái hồng nhan / với nước non //
   Chén rượu hương đưa / say / lại tỉnh /
   Vầng trăng bóng xế / khuyết chưa tròn //
   Xiên ngang mặt đất, / rêu từng đám /
   Đâm toạc chân mây / đá mấy hòn //
   Ngán nỗi xuân đi / xuân lại lại, /
   Mảnh tình san sẻ / tí con con !
      (Xuân Hương)
 Tâm trạng Xuân Hương được đặt trong cảnh ngộ hết sức éo le: một mình trơ trọi, phòng không gối chiếc trong đêm khuya thanh vắng. Ở câu thơ thứ 2, nhà thơ có dụng ý đảo từ "trơ" lên đầu câu để hiện rõ cái cô đơn, trơ trọi đó. Bởi thế theo tôi cần phải ngắt nhịp sau từ" trơ" để thấy được cái uất ức trong lòng thi nhân. Ở câu 3 cần ngắt nhịp sau từ "say" để được sống với nhân vật trữ tình. Nữ thi sĩ muốn nhờ rượu để say, để quên đi tất cả. Nhưng rút cuộc vẫn không. "Say" rồi lại "tỉnh". Rõ ràng thi nhân rất bức bối mà không giải toả nổi.

Comments

comments

About kythiquocgia

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *